QURXAMA JAALALAA: ASOOSAMA GABAABAA:Barressaan Artist Samsoon Mokoniin

Qurxama jaalalaa!-Barressaan Artist Samsoon Mokoniin


“Onnen nama jaalattee dhaburra,onnee ittiin nama jaalattu dhabuu wayya”.maalif jettanii gaafii natti hin bay’iisina malee jaalatanii dhabuun ‘qurxama qurxii hin qabnedha’.dur yeroo jaalalli dhugaa jiru san,akka har’aa kana jaalalli kiisha gabbataatti rarraatu kana osoo hin taane;ammas yeroo jaalalli intarnetiitti rarraatu kana osoo hin taane dur namni waan jaalate salphatti ni argata jedheen yaada. Tahus amma jaalalli hin jiru jechuu koo miti.akka harree adiitti achi fi achitti dabree dabree jaalalli onnee dhugarratti rarraate ni mul’atti.tahus bay’ee keessan dhukkubni dawaa hin qabne maali jedhee yoon isin gaafadhe daftanii “HIV” dha! anan akka jettan nan beeka. tahus anaaf dhukkubni dawaa hin qabne “jaalatanii dhabuu” dhan jedha.maalif kan jedhuf deebisan koo “kan gubatee hin argin,ibiddaan taphata”jedheen gabaabsa.Boonsaa fi dureettin jaalallewwan akkuma riqicha jaalalaa irra gahaniin riqichi citee galaana wal-dhabaa keessa buuse ture.dureettin abbaa ishee burqaa irraa magaalaa machaaraa keessatti dhalatte.dureettin intala rabbiin uumaa isaa irraa humaa osoo hin hambifatin uumedha.dureettin bareeda dhugaati.bililleen monalizaa ni caaliti.kanaf artistiin keenya ali birraan “…ronaldo daafinchi suuraa harkan kaase…monaliza jedhee maqaas moggaase…osoo rabbiin sita garsiise…silaa monaliza ciree facaasee…” jedhee bililleen akka monalizaa caaltu akka ragatti nuuf kaa’e.tahus dureettii osoo arganii isaa fi ronaldonis maal jedhan laata? Dureettin dheerina bay’ees hin qabdu.
Gabaabdus miti.jiddu-gala namati.bifti ishee magaala bilchoodha.rifeensi ishee luucadha.dugda ishee irraa yeroo gad dhangala’ee jiru namni ilaale waan nuugiin gaararraa gad naqame fakkaata.rifeensa luucaa gurraacha mudhii bira gad dabree akka eegee fardaa fakkaata; funyaan ishee kan akka gamoo dureessatti dhadhaabbatu;ija ishee goobana fakkaattu kan nyaarri gubbaarratti qal’atee wal tuqee qabdi. tasa fuulduraa yoo itti dhufte gufuun si dhoottu malee bira hin dabarre kanaa fi ilkaan ishee kan aannan ameessaa fakkaatu;kan uumadhan irgoo gurraachi badhaase; yoo kofaltu garaan nama naha. kaarruu ishee kan qaawa lilmee fakkaatu, morma ishee dhuundhuma gahu, hidhii ishee qaqal’oo; kan waan maqasaan wal qixxeessanii muran fakkaattu fi mudhii ishee qal’oo nama halaala dhaabbatee ilaaletti lakkoofsa saddet fakkaattu fi rifeensa luucaa tokko kan gurra biraan qal’atee gadoo diriire fi mallaa ishee kan yeroo ishen kofaltu dhooqa xiqqoo qabu wajji dhuguma isheen monaliza fi bilillee ni caalti nama jechisiisa.tahus boodarra bareeda fafaahe jechun keessan waan hafu natti hin fakkaatu.dureettin intala kichuu;qacalee;asheeta maruura,qaccee namni qeenssa hin kaahin turte.abbaa isheetif dhala jalqabati.daraartun guyyaa tokko hayyama warraa malee balbala mooraa isanii irra geessee hin beektu.abbaa fi harmeen ishee akka agartuu isaanitti eegu turan.mana barumsaa deemuu malee wanti mooraa ishee baasu tokko hin jiru.tahus isheen lakkuma umriin ishee ol guddatuun amala bay’ee namatti tolu horachaa dhufte.daraartun bay’ee kolfitee hin taphattu.yeroo karaa deemtu xurree karaa malee gamaa gamana osoo hin ilaalle deemti.kanaf dargaggeessi ishee dubbisuu ni sodaata.
Abbaan ishee yeroo gorsu “duree tiyya…ati..agartuu tiyya…kanaf nama biyya tanaa hin dubbisin…biyya alattin si kennadha…intala tiyya!” jedhee galgala galgala gorsaa ture.ishenis hanga of hin barin yaada abbaa ishee deegaraa turte.boonsan mucaa baadiyyatti dhalate guddatedha.boonsan barumsaa darkaa tokkoffaa xumuree sadrkaa lammaffaa barachuuf gara magalaa dhufe.tahus boonsan warri isaanii bay’ee hiyyeyyii turan.inni yeroo kutaa torba fi saddet baratu harmee isaa wajji qoraan cabsaa ture.tahus ishen gurgurtee isa ittin barsiifti.abbaa isaa sammuun fayyaa waan hin qabnef namni isaan gargaaru hin jiru ture.inni barumsaaf gara magaalaa galee akka baratu yaadaa hin turre.tahus inni barataa cimaa waan taheef barsiisonni mana barumsa isanii isa jajjabeessa turan.hanga manaa wajji dhufuun haadha isaatis jajjabeessu itti fufan.
Barsiisonni boonsaa harmee boonsaatin qabeenyi nama hin barsiisu! kanaf mucaa kana ati barsiisuu ni dandeessa! jedhanii onnee itti horan.boonsan garuu hiree abbaa isaatin isa mudatte bay’ee isa yaadessa.kanaf yaada barsiisotaa kana hin deeggaru ture.abbaan isaa bay’ee dhukkubsatadha.shanshalataan hidhanii mana kophaa keessatti nyaata fi dhugaatii; sagaraa jalaa fuudhan.kanaf boonan akka namaa koflee hin taphatu.tahus kutaa saddet yoo xumuru firiin qormaata isaa hunda waan caalef barsiisonnis harmee isaatin barumsa akka itti fufu gorsan.barsiisonis waan qabaniin akka gargaaran itti himan.achi booda boonsaan tan garaa hin jirre takka qarshii dhibba takka fudhatee gara magaalaa qajeele.
Waan nyaatu harmeen isaa yeroo tokko tokko itti kadhattee;ammas yeroo tokko tokko qoraan itti gurgurtee ergaafii turte.guyyaa tokko tokko ofif dugdatti badhattee miilan karaa km kudha shanii ol deemtee fiddiif.tahus boonsan akkuma ta’etti baruumsa itti fufe.manni inni kireeffate fi manni dureettii faan ollaadha ture.tahus boonsan amalli isaa bay’ee ofitti nama harkisa ture.ollaa mana dureettii faa waan jiraatuf dureettin haala fi amalli boonsaa yaachisaa dhufe.mooraan boonsan galu sun bishaan waan hin qabnef mana dureettii faa dhufee waraaba.yoo inni dhufu bishaan isaaf waraabdi. tahus boonsan ishee ija keessa ilaaluu ni sodaata ture.tahus yeroo inni maallaqa bishanii itti laatu “dhiisi” jettee irratti diddi. tura keessa onneen ishee bay’ee waan jeeqameef boonsatti dhihaachuu barbaadde.tahus boonsan bareedina ishee ilaalee of ilaala. hiyyuumma warra isaa waliin of tuffataa ture.kanaaf ishes bay’ee akka garaa ishetti itti hin haasawu ture.dureettin boonsadhan waan booji’amteef toftaa ofitti harkiftuun barbaada harmee isheetin wal barsiifte.tura booda harmeen dureettii amalli boonsaa bay’ee itti tole.akkuma dureetitti ilaaluu jalqabde.garuu dureettin yaada abbaa ishee waan beektuf akka inni mana isaanii dhufu barbaaddus ta’uufii dide.yeroo abbaan gara hojii deeme dureettin daftee boonsaa mana isaanitti yaamti.tahus yeroo inni dhufu itti dubbachuu ni sodaatti turte.akka garaa isheetti tahufii dhabus ijaan isa arguun dhukkuba onnee ishetti dabalaa dhufe.

Guyyaa tokko tokko yoo warri Manaa deeman daftee isa waamun ofitti dhihessuu jalqabde.ammas inni sammun isaa yaada ishee kana bira hin jiru ture.ishenis akka isa jaalattu itti dubbachuu sodaatte.osoo akkanatti jiranii harmeen boonsaa dhukkuban qabamte.osoo inni hin dhaqqabin lubbuun ishee isa duratti dabarte.boonsanis fiigaa gale.harmeen isaa waan duutef abdii jireenyaa kan duraan qaawa lilmee keessan ilaalaa ture har’a akka itti cufame ofumaf mirkaneesse.kana booda boonsan namni isa gargaarus hin jiru.harmeen isaa osoo qoraanin gaara fi magaalaa jidduu dugdaan baadhattee deemtuu duute.innis kana yaadee abdii jireenyaa fixatee rakkachuu jalqabe.duraan guyyaa tokko harmee tiyya tana nan gammachiisa hayyee! jedhee yaadaa ture.tahus yaadni isaa abjuu tahee hafe.abbaan isaatis guyyuma guyyaan maraatun itti dabalti.kanaf namni isa dhibamsiisu waan hin jirreef jireenya abbaa isaa ofirratti fudhate.abdiin inni barumsaf qabus cilee bishaan buute taate hafte.kanaf osoo magaalatti ol hin deebi’in torbee lama ture.yeroo kana dureettin guyyaa dhufu kana mara balbala isaanirra teessee boonsaa gad eegdi.amma amma mana isaa kana dhuftee ilaalti.guggubachuun ishee itti fufe.halkanis yoo gad ciifte osoo gaarummaa amala boonsaa yaadduu lafti itti bari’a.waan hojjattu fi tan dhiiftu waliif wallaluu jalqabde.onneen ishee obsa dhabaa dhufe.boonsanis achumaan achi tahe hafe.ji’a tokko erga turte booda deemtee barbaaduu murteessite. gaggaafataa gara mana harmee boonsaa qajeelte.warri ishee garuu mana barumsaa jirti jedhu turan.ishenis bakka boonsan jiru barbaaddee itti dhufte.
Inni yeroo kana mana isaanii jijjigaa kan asiin yoo natti dhufan achiinin duraa baha nama jechisiisu kana bira jira ture.dafqaa fi dhoqqeen bade jira. fuulli isa hin fakkaatu ture.tahus yoo dureettii ijaan argu akkas jedhe “hii…tun duree dha moo…ija kooti?”jechaa harkarra horofa rigachaa itti as qajeele.dureettinis yoo isa agartu hanga dhufteef hanqattus bakka dhaabbattuu socho’uu wallaalte.afaan ishee wal ciniinee. wanti dubbattu harkaa wal dhahe.tahus boonsan ammas bira gahee “duree!…duree!…”jedhee yaame.ishenis yeroo kana garaa of dadhabdee fuula isarraa garagalte. imimmaan haqachuu jalqabde.boonsan amma suuta “durii…durii..”jedhee harka itti laate.dureettinis amma daftee asi itti gara-galtee boonsadhan walitti maraman.dureettin gad dhiisuu didde.imimmaan kukkurfaa kana dhangalasuu jalqabde.amma boonsan akkas jedhee itti dubbate “durii..obsi..hin boohin!…kophaa kee dhufte?…karaa eenyu sii hime?” jedheen.dureettin ammas of qabuu dadhabdee imimmaan ija banachuu dhoorke.boonsanis ishee ilaalee imimmaan gad dhidhiise.xiqqo erga turan booda dureettin “boonsa…edaa ati nama akkanati?…hin deebi’u jettee maalif na himuu oolte?…an bar akkatti si hin eegne!..”jettee boohicha itti fufte.achi booda boonsanis rakkoo isa qabde hunda itti hime.achi booda xiqqo wayyoofte.wajji haasawu jalqaban.amma akka bay’ee bay’ee isa jaalattu itti himte.akka isa barbaada dhuftes itti himte.boonsaa dubbin isa dhibde.tahus ishee jajjabeessuu jalqabe.dureettin rakkoo boonsaa erga barte booda akkas jette”boonsii!…wajji rakkachuu wayya an si dhabuu hin danda’u.kanaa karaa hundaan an sin gargaara.
kana Waadaa siif seena!”jettee boonsaa abdachiifte. yoo deemuf kaatu qarshii shantama itti kennitee “boonsa!sanbata hin hafin sin eega!tolee?” jettee dugda garsiifte.yeroo mana barumsa galuun gahutti dabraa ishee hiriyoota ishee irraa fudhattee galte.yoo galtus akkam gootee akka boonsaa gargaartu yaaduuf hirriba dhabuun ishee itti fufe.boonsanis garba yaadaatti kufe.akkas jedhee ofiin haasawa”mee…yoon tole jedhee ishee jala magaalatti kan deebi’u tahe abbaa koo kan anaafi rabbi malee humaa hin qabne kana akkamin godha?…uufffff!..ishenis asitti natti dhufte.ishes akkamittin dhiisa anaf jecha as miilan dhufte?…yaarabbi” jedhee rakkachuu itti fufe.dureettinis hangas ijaan boonsaa arguun akka waan haada mormatti xurrifame jiru irraa laaffisani taate.tahus boonsan garuu akka nama haada mormatti harkisanii hudhanitti rakkachuu itti fufe.durreettin garaa jaalala jalqabaatin rakkachuu eegalte.abbaan ishee garuu hiyyeessa akka boonsaa kana dhiisiitii dureyyiin magalaa tana bay’eetu kadhatee irraa dhabe.kanaf boonsan rakkoon isaa cittoo irratti fanxoo taate.abbaan isaa marataa tahus boonsaa yoo ija duraa dhabe iyyee ganda ollaa rakkisa ture.kanaf boonsan tabba jireenyaa kana bahuuf imala jalqabun isa dhibe.inni duraan dureettin umamaan kabajaa namaaf qabdi jedha ture.tahus inni yeroo isheen akkasitti isaaf rakkattu waan rakkina isaa kanaf mararmte itti fakkaata ture.tahus inni bareedina ishee ilaalee akkas jedha” pa!.pa!pa!…pe!..intala tana rabbi numa uume…amalas itti kenne…maal namni akkana?” jedhee ofiin dubbata.tahus guyyaa tokkollee jaalachuuf yaadun haa hafuutii Abjdhan argee hin turre.ishee ilaalee bay’ee of xiqqeessa.of tuffata.tahus isheetu na jaalata jedhee abjaahee hin beeku ture.amma garuu guyyaa keessa isa mudate.isheen isaa jaalalaaf jettee dhufuun ammas isa hin gammachiifne.boonsan dureettii harka darbatee diduudhaf murteessuu hin dandeenye ture.abbaan ishee nama dhiiraa biratti arguu hin fedhu ture.tahus abbaa dhokattee isaaf gargaarsa godhaa turte.kana biraan manatti barbaaddee jala dhufte.kanaf yaaddo biraa itti dabaltee biraa deemte.isheenis guyyaa beellamaf eegaa jirti.inni garuu abbaa isaa dhiisee deemun mata-cita itti tahaa dhufe. Tahus boonsan hiriyaa isaa gammadaa wajji mari’achuu jalqabe.akkas jechun eegalan “hi!…gammadaa!…mee maalin taha?..furmaanni maali jetta?” jedhe boonsan.Gammadaanis “ilaali!…boonsa! ati amma dubbiin kun si rakkisuu hin qabu!…furmaanni jiru…mana ona kana keessa kophaa kee jiraachuu hin qabdu!…asittis rakkinni kee rakkinuma kanaf!”jedhe cal’ise. boonsanis “kanaf…hi?” jedhe deebisee. Gammadaanis”ee…ilaal waan gootu…oorruu teessan tana walkkaa gurgurtee…walakkaa nama qixaan isinif hojjatutti yoo kennite siifis abbaa keetifis furmaata natti fakkaata boonsa!” jedhe.boonsanis” Gammadaa yaada bareedadha kaafte!..eee…kanuman yaadee ture anis…kanaf nama bitu haa barbaannu” jedhe fuula abdii horate tokkoon.kana booda orruu walakkaa gurguran.ammas walakkaa nama hojjatee omisha qixa fudhatanitti kennan.tahus abbaa isaa dhiisee beellama dureettitif gama magaalaa deeme.
Ishenis akkuma jette balbala isanii gubbaa teessee boonsaa eegaa jirti.boonsanis dhufee balbalaa banee ol seene.dureettinis yoo ijaan isa gartu daftee mana keessa ol deebite.xiqqo erga turte booda qorii xiqqoo takka qabattee;nama gamaa gamana ofirraa mimil’ataa balbala boonsa ol bante.boonsanis lafaa ol ka’ee walitti maraman.boonsan “hi…duree tiyya!…nan turee?…fayyaadhaa?” jedhee dureettitti dubbate.ishenis”boonsaa koo! lakkii!…hin turre!..nagaan dhuftee?” jette fuula isaa keessa ilaalaa.boonsanis”duree! fayyaan qaba!…yaada kee malee!…taa’i ka mee durii!” jedhee bakka ishen gad teessu qalbiin yaadaa.ishenis qorii itti laatte.bilbila waan hin qabneef waraqaa xiqqoo takkas boonsatti laattee daftee balbala baate.boonsanis amala abbaa ishee waan beekuf ni use. Abbaan dureettii yeroo boonsan mooraa isanii seenu akkas jedha”kunis kan uffatee qaamarraa hin qabne kun laata duree tiyya ni kajeela? Jedha garaa isaa keessatti. Boonsan tahus xiqqo turee waraqaa san dugdaan ciisee saaqe.waraqichi akkas jedha jalqabarratti ” lubbuu kiyya hadaraa laaqana kana nyaadhu!;abbaan koo har’a mana jira.kanaf boonsaa koo;yaa lubbuu kiyya,yaa agartuu tiyya;yaa midhaan onnee tiyyaa;bareeda kiyya;onneen kiyya erga si dhabdee tasgabbii hin arganne! boonsisaa koo! Waan ati yaaddu nan beeka! dhaba warra keessanin of tuffachaa akka jirtu nan beeka!..lakkii murteessan kanaa miti!..sun carraa warra keetiti malee kankee miti! akkas tahuu hin qabdu. yaa hidda onnee kiyyaa! an kan barbaadu sii fi si qofa.kanaf yaa ija kiyya an yoo ati dachee seenteyyu si biraa hin hafu.boonsayyee…mee anaf yaadi! yaa garaa kiyya!bay’ee bay’een si jaaladha!” jettee itti fufti xalayaan.boonsan garuu yoo hangan dubbiisu Onneen isaa of dadhabee “ufffff!” jedhe hafuura dheeraa baafate.achi booda firasharratti gad gombifamee imimmaan gad roobsuu jalqabe.waraqqaa xumuruu hin dandeenye.osoo bakka ciisu sanirraa gara hin galin lafti itti dhihe.tahus beela malee zigaal ishee nyaata kana nyaatee hirriibaf gad ciise.hirriiba maaltu jira.osoo tanii taan yaaduu lafti itti bari’e.dureettinis yeroo waaree kana batachaa dhufte.ammas nyaata fiddee waliin nyaachuu jalqaban. waliin haasawuu jalqaban. “hi!…lubbuu tiyya…ani amma si jaaladhe jechuudha?…garuu wal dhabni jiraachuu moo maaf onnee koo akkas goota?” jedhee boonsan yoo dureettin afaan isaa keessaa fudhattee nyaattu.ishenis “akkam?…na jaalachuu kee shakkii qabda?…agrtuu kiyya an bar osoon jiruu sin dhaba natti fakkaatu!” jedhaa afata saleenaa tokkicha sanirra taphachaa kolfaa dubbii itti fufan.tahus erga bay’ee waliin turan booda boonsan galee abbaa isaa akka fidu itti hime.ishenis yaada isaa fudhatte.achi booda dureettin gara mana deebite.boonsanis gara mana abbaa isaa qajeele.lama bulee abbaa fuudhee fide.mana isatti aanu tokko kireessee abbaa isaa achitti galchee balbala itti cufe.tahus baruumsas hordofuu eegale.yeroo kanatti boonsaan kutaa kudh-tokkoffa barata.abbaa isaatin rakkachaa;barumsaafis rakkachaa;jaalala dureettii wajji hifaajii hammana hin jedhamne keessa gale.dureettinis akkuma barte dhoksaadhan isa bira dhaabbachuu itti fufte.ishenis kutaa kudhan baratti.boonsanis osoo hin jaalatin jaalala dureetti keessatti kufe.harkaa fi afaan ta’anii jiruu itti fufan.boonsanis akkuma tahe tahee kutaa kudh-tokko xumure.dureetinis yoo boonsan mana barumsaa deemu abbaa isaa tajaajilaa dhufte.abbaan dureetitis galgala wa’ee biyya alaa ishee wajji haasawa.tahus dureetin yaada isaa of keessatti mormuu itti fufte.abbaa dureettii daldaaladha ture.maallaqa bankii irraa liqeeffatee ture.tahus daldala keessatti tasakasaaran isa mudate.tahus bankiin mana jireenyaa irraa fudhachuuf haada mormatti keesse.tahus dureeyyin magaalaa sanii hedduun ilma isanitti fuudhuf abbaa dureettii gaafachaa turan.innis yaada biyya alaa malee gurra isaan ittiin dhaga’u qabachuu hin turre.boonsanis kutaa kudha lammaffa eegale.yeroo kanatti maallaqni oorruu gurgure harkaa dhume.garba rakkotti darbame.mala dhabe.dhiihaa fi bariin itti dheerachuu jalqabe. Tahus jaalala dureettii keessattis waan kufeef ammas dhiisee galuuf ibidda biraa itti tahe.jireenyi wabii hin qabne boonsatti roorrisuu itti fufe.boonsan mala biraa dhabnaan oorruu hafte gurguruuf murteesse.biyya galee gurguree yoo dhufu dubbii biraa tokko mudate.abbaan dureettii akkuma jedhe hojjachuuf akka murteesse dhagahe.akka tasaa namni tokko biyya alaa irraa dhufe.ishee fuudhaf kadhaa mana isanii dhufe.kana booda abbaan dureettii warra biyyaa alaa kanatti dureettii kenne.boosanis tasa osoo hin yaadin kana mudate.tahus dureettin hin hayyamne.jarri dureettii qaadhimatee beellama qabatanii deeman.abbaa ishee fi jarri dureettii fuudhuf jedhu kun waadaa tokko waliif seenan. maallaqa bankii akka irraa kafalaniif ture.tahus jarri yoo dureettii dhaban;abbaan dureettitis mana akka dhabu beekkamadha.tahus boonsan barumsa isaa itti fufe.qormaata biyyoolessaa kutaa kudha lamaa fudhate.achi booda firii gaarii fide.dameen barnoota fayyaa isa gahe.boonsan firii isaa kanatti hin gammanne ture.tahus yeroo kanatti abbaan dureettii jaalala isanii sirritti hubate.qabsoo isaanin qabuu jalqabe.

Boonsaa argaa isaa jibbuu eegale.dureettis jaalalli humnaa ol itti tahaa dhufe. Harmeen dureetti garuu boonsaa akka lubbutti jaalatti.abbaan ishee oduu namaa gurraa waan qabuuf galgalaa tokko dureettin akkas jedhe”duree tiyya!hojii kee argen jira!..ati mucaa ganda maraattuu kana wajji akka deddeemtu bareen jira” jedhan dureettin.”mucaa ganda maraattu kam abbaa?” dureettidha.”kan as mana abdii keessa galu kana!…yoo na dhageessa ta’e an si kennen jira! amma booda mucaa san biratti si dhageenyan takkaa sin ajjeessa;takkaa ammoo ofin ajjeesa”jedhee dureettii seerate.”abbaa!…akkas hin jedhamu!…nama rakkate gargaruun yoomillee cubbuu miti” jettee imimmaan gad dhiifte.abbaan dureettii boonsattis dhaqee akkas jedhaan” aboo! ati har’a booda intala tiyya wajji si agarraan du’a lubbuu teetii hin dagatin…intalti tiyya niitii namaa taatee jirti kanaf of eegi!” jedhee itti dhaadatee biraa deeme.boonsan dubbiin bay’ee garaa nyaatte.dureettinis achi booda guyyaa sadii manaa hin baane.seerannoo abbaa booda dhukkubsachuu jalqabde.boonsan garuu dhuguma dureettin niitii namaa taate jedhee murteesse.kanaf mana olla isanii gad dhiisee bakka biraa kireeffate.tahus osoo isaan wal hin argin guyyaan yuniversitii deeman gahe.rakkoon boonsaa ammas bifa jijjiratee itti fufe.guyyaan deemsaa gahe.abbaa isaa eessa akka geessu mataan isaa hirriba dhabe.tahus yuniversitii akka hin deemne murteesse.jireenyi isaa imimmaanii fi yaaddoo malee boqonnaf hawwisiise.wa’ee dureettitis osoo hin jaalatii itti seenee ture.ammas osoo hin jaalatin of keessaa balleessuu mudate.tahus hiriyoonni isaa kan wajji yuniversitiin tokko gahe isa bira dhufan.innis akka hin deemne itti hime.isaanis rakkoo kana furuuf oloo fi gadoo yaadan imaluu jalqaban.
Boodarrafurmaata tokko irra gahan.innis abbaa isaa nama isa tajaajilu maallaqaan ramaduu ta’e.achi booda nama itti barbaadan.maallaqa kafalee biraa deemuf murteesse.sababa abbaa isaa boonsan damee barnoota fayyaa gara damee barnoota qonnatti jijjiruf dirqame. Fayyaan waggaa bay’ee waan itti fudhatuf qonna waggaa sadi baratee bahuf murteesse.barataa biraatin jijjiree qonna barachuu eegale.tahus dureettin osoo hin turin bilbilaa isaa barbaaduu eegalte.argattee bilbilteef.boonsanis waan isheen taatef san waan yaadatuuf garaa itti hin jabaanne.waliin haasawuu jalqaban “hello!boonsadha?” dureettidha. “eee…ana! enyudha?” boonsanis.”anaa bar yaa lubbuu kiyya!sagalee koo duru dagattee?” dureettinis.”duree!..sumaa?… jirtaa ati?” jedhe boonsan sagalee naasuu takkaan.ishenis”yaada kee malee maalin ta’a jetteeti! garuu gubii abbaa koo wajji atis narra muramte jechuudha?” jetteen.boonsanis “duree!an bar…teenya tana yoo rabbi biraa taate malee an shakkiin qaban ture duruu…tahus abbaan kee manatti dhufee shakkii san naf mirkaneesse…kanafiin ija imimmaanii,onnee jaalalaan qurxamten jireenya koo jibbaa dugda sitti gale!” yoo jedhu bilbilli dureettii santima fixee isaan adda baase.ammas lama bultee bilbilte.boonsan dureettin rakkoo akka hin qabne erga hubate booda dhiifama gaafate.dureettinis lubbuu isaa dura lubbuu abbaa ishee akka hin baraarre waadaa ishee isaaf haaromsite.ammas jaalala eegalan itti fufan.dureettin abbaa boonsaa akkuma dur bakka inni jirutti gargaruu jalqabde.tahus boonsan waggaa lama xumuree jira.tahus isaa sadaffaa eegale qabsoon abbaa durettii lafaa itti kaate.bankiinis mana isaa irraa fudhatuf guyyaa muraasa qofaatu hafe.beellamni heeruma dureettitis akkasuma.abbaan dureettii dubbii kana dureettiif hime.tahus dureettin filannoo bay’ee ulfaata keessa galte.abbaan ishee warra biyya alaa saniif kennee maallaqa kafalchiisee mana isaa hambifatuu barbaada.dureettin garuu dubbii abbaa isheeti fi kan boonsaa waliin madaaluu jalqabde.kam akka filattuuf rakkatte.tahus boonsaf iccitii kan bilbiltee himte.
Boonsan yoo dhagahu isheef himuu baatus abdii irraa akka kutatu murteesse.tahus dureettin isa dhaburra lubbuu ishee dhabuu akka filattu itti himte.tahus guyyaan beellama bankii waan gahef mana keessaa baasuf dhufan.abbaan isheetis jarri dureettii fuudhatanii maallaqa akka irraa kafalanif gaafate.ni dhufan.jarris maallaqa irraa kafalan.achi booda dureettin boonsaf bilbilte.lubbuun ishee qabamee akka jiru itti himte.jarris ganama dureettii fudhatanii akka deeman beekkamadha.tahus dureettin halkan walakkaa balbala bantee miila bakar taate.jaraa fi abbaan ishee gamaa gamana battisanis argachuu hin dandeenye.ishen baddee ganda badiyyaa tokko bulte.achi booda guyyaa ooltee galgala konkolataa seente.qarshii shantama qofa harkaa qabdi.tahus magalaa ciroo yoo geessu halkan walakkaa ture.isheen amma dura manaa baatee hin beektu.tahus konkolaataa keessa yoo jirtu bilbila namarra kadhattee boonsaf bilbilte.”hello! boonsa!har’a guyyaa dhumaati…warri keenya na kennuf deemu. Kanaf an jalaa badeen jira.dafii mala anaf mali” jettee dureettin boonsan.
Boonsanis “amma eessa jirta?”.dureettinis”ciron jira…bakkan bulus hin beeku!…qarshiis hin fudhanne!” yoo ishen jettu bilbilli adda cite..boonsan deebisee bilbila yaala…ni yaala argachuu hin dandeenye.isaa yaada kanan guggubachaa jiru namni abbaa isaa tajaajilu sunis bilbila irratti bilbile.maallaqni waan dhumeef mana kiraa hin kafalamne.wanti nyaatanis ni dhume,jedhee boonsatti hime.boonsa amma bakka haadan of rarraasu bira gahe.yaadni humna ol waan itti taheef ofiin haasawu eegale.dureettinis filmaata dhabnaan “wayyoo! oson mana keenyaa bahuu baadhe!” jechuun ishee mudate.mana seentu dhabdee muka buufata konkolaata fuldura jiru tokkotti irkattee dhaabbatti.namni hundi rafee jira.tahus tokko kan buufata konkolaataa keessa hojjatu itti dhufee akkas jedhen”hey!..obbolii maal asii goota?” jedhan.durrettinis”yaa obboleessa kiyya rakkadheen as jira.biyya hin beeku!” jetteen sagalee sodaa takkaan.mucaanis “warra eessati silaa?”.”ani warra machaarati” dureettinis.”koottu mana namaatin si geessaa ree?” jedhan mucaan kun.dureettinis dubbiin dhibdee xiqqo erga cal’ifte booda “eee…na geessi obboleessa!”jetteen.namuma haata’u malee bineensi na nyaaturra jettee yaadde.kan tokkof dorrobe siif haa dhalu jechun sun akkana ta’uu hin ooltu! Mucaan dureettii fuudhee mana ofii galu geesse.dubbiin kun soora qocaaf kaahe allaattin fuudhuu eegalte nama jechisiisa.mucaan dureettii erga mana geesse booda bareedina ishee waan argeef “tun tiyyuma” jedhe.
Ta’us dureettiin homaa hin sodatiin jedhee jajjabeesse.kophaa yoo feetes buli jedhan.ishenis isa nama nagayaati yaaddee “rakkoo hin qabu!” jetteen.mucaan nama bay’ee gaarii fakkaatee waan itti dhihaatef asuma buli jetteen.kophaa ishetis buluu waan sodaattef.tahus ishenis ni ciifte.innis ni ciise.tahus halkan keessa mucaan lafaa ka’ee ablee itti baafatee “yoo iyyites sin qala…dafii uffata kee naf baafadhu” jedheen durreettin.ishenis wawwachuu eegalte.”yaa obboleessa koo ati obboleettii hin qabduu;lakkii daba narratti hin hojjatin”jettee imimmaan buufte mucaa kadhatti.mucaanis osoo hin dhiisiin doorsisee wanta fedhe irratti hojjate.ganamas balbalaa itti cufee biraa deeme.boonsanis bilbila ishee eegee yoo dhabu lafti yoo bari’u diredhawa irraa konkolaataa seene.yeroo waaree magalaa ciroo dhufe.as deema achi deema dureettii argachuu hin dandeenye.yeroon sun yeroo qormata cufaa waan ta’eef qormata dhiisee ishee barbaaduu jalqabe.achi butee ishee arguu hin dandeenye.abbaan dureettii jara soddaadha wajji universitii haramayaa dhufe.innis boonsaa barbaadee dhabe.wal fudhatanii kutan jedhee abdii mure.tahus yeroo ol deebi’an akka tasaa boonsaa fi abbaan dureettii osoo dureettii barbaada deemanii wal argan.
Jarri boonsaa dureettii baasi jedhanii qaban.tahus qaama isaa cicciranii fixan.lubbuu qofa keessatti dhiisanii riqicha tokko jalatti darbanii biraa deeman.dureettinis halkan lama booda mucaa jalaa miliqxe.boonsaa namni tokko tasa argee mana yaalaa geesse.erga yaalamee booda mooraa yuniversititti deebi’e.tahus barri kun isaaf bara eebbaa ture.tahus gara bara abaarsatti jalaa jijjirame.moorichi barumsa isaa irraa akka uggure hiriyonni isaa itti himan.achi booda abdii kutatee gama manaa qajeele.tahus yeroo kanattiAbbaa isaa warri mana kiraa ofirraa baasan itti himan .namni isa tajaajilaa tures dhiisee biraa deeme.boonsan abbaa isaa barbaadee dhabe.tahus gara bakka dhaloota isaa yoo dhaqu warri biyyaa abbaa isaa du’ee akka awwaalame itti himan.boonsan lafa isaanis gurguree fixe.barumsarra ari’ame;abbaa isaatis dhabe;dureettis dhabe kadhataa jirachuu fi ba’atee jiraachuu eegale.durrettinis mucaa san jalaa miliqxus biyyatti galuuf rakkachaa dhufte.dureettin waan ofitti qaanofteef boonsaa zigaaluu caalaa wa’ee isaa yoo yaaddu qaana’uu eegalte.filmaata dhumaa ishenis umrii joollummattin hergarama keessa buute.tahus dureettin waggaa erga teessee booda mana abbaatti galte.dureettin yoo galtu wa’ee boonsaa harmee ishee gaafatte.harmeen ishes boonsaa jarri akka ajjeesan itti himte.sana booda dureettin onnee ishee dadhabdee uffata facaafte.maraatte.abbaan isheetis ammas rakkoo biraa mudate.dureettii harkaa fi miila hidhanii halkanii fi guyyas bira tatta’an.abbaanis hojii isatti gaabbe.waan ta’u dhabee jiruun isaa imimmaanin guutamte.
“yaa duree duree tiyya anumatu si nyaate…hangafa tiyya!anumatu si ajjeese!” jedhee gugubata.tahus jarri obboleetti dureettii fudhatanii deeman.tahus abbaan dureettii uffata facaasuu malee humaa waan hafeef hin fakkaatu.mucaa san oson ajjeessu baadhe jedha irra deddebi’ee.dhimma tokkoof osoo deemuu guyyaa tokko abbaan dureettii boonsaa isaa ba’aa badhataa jiru arge.kan gaafasii san osoo hin taane rifeensi isaatuu nama sodaachisa.boonsaanis xiqqo mataan isaa sirrii akka hin jirre ni beekkama.abbaan dureettii suuta nama isa beekutti siqee Gaafate.
Isa tahuu itti himan.bay’ee gammade.abbaa dureettii nama kana wajji dubbii jalqabe “yaaboo!maaltu akkana godhe?”jedhee namicha kana gaafate.”bar! Yuniversitii barataa ture.garuu miciyyoo warra machaaraa takkarra maraate jedhan” jedheen abbaa dureettitin namichi.abbaan dureetti hangana yoo dhagahu itti siqe. Boonsaa dubbise.boosanis ni dubbise.boonsan eenyu akka tahe irraanfatee jira.tahus abbaan dureettii mana isaatti galche.harka qabee dureettiti ol naqe.duretti fi boonsan walitti maraman.abbaanis gammadee boonsaf dureettii achumatti wal fuusise..mana isarraa qoodefii waliin akka jiraatanif gargaruu eegale.karaa hundaan jireenya isaanii ofirratti irkisee jireenya jalqaban.boonsa fi dureettin gaaddisa galgalaa jala waliin taa’anii waaqa galateeffatan..

Barressaan Artist Samsoon Mokoniin

Yaada Keessan kan toora FB kanaa gadirratti kennaa