SEENAA IRRAA WAAN BARUU QABNU HAA BARANNU! – HIRIIRA NAGAA WAASHINGTONITTI GEGGEFAME(Washington march)

SEENAA IRRAA WAAN BARUU QABNU HAA BARANNU!

HIRIIRA NAGAA WAASHINGTONITTI GEGGEFAME(Washington march)

Hiriira nagaa Adoolessa 28,1963 ALA geggefame kana irratti namoota 200,000 ol ta’antu hirmaate.Hiriira kanaaf Sababni hojiif biliissumaan dhibuu ture.Dhaabilee mirga dhala namaaf falmaniifi dhaabbilee amantan qophaa’uun fulduraa Afirikaanota Ameerikaaf bu’aa nii qabaata jedhamee yaadamee ture.Maartiin Luuter kingille haasawaa isaa jaallatamaa “Abjuun qaba…” jechuun waa’ee gurraacha keessaa pirezidaantiin Ameerikaa bahuu akka danda’u taasiise hiriira nagaa kana irratti.Mirga namoomaaf falmachaa dhufuu gurrachotaafi walqixxumma fi haqqumaan haa dhufuuf sochii godhame keessatti hiriirri kun akka olaanaa qaba.
Hiriirri waashiingtonitti walqixxumaa gurrachotnii Ameerikaa siyaasaaf diinagdee biyyatti keessatti haa argataniif waamamee isa lammaffa ganna digdama booda deebi’e ture hiriirri kun.Inni duraa kan yaadamee ture ara 1941tti ture.Gurrachootnii Ameerikaa kufaatii diinagdee booda qoodinsi sanyii irratti geggefamaa ture akka isaan raayya ittisa biyyaa keessattille hin hirmaanneef qooqqobiitu irra ture.Hiriiri kana kan qopheesse nama A.Filip Randolf jedhamu ture.Inniis hiriira kana irrattii akka hirmaataniif namoota 50,000 ol ture kan waame.Kanuma irraan kan ka’e pirezidaantiin Ameerikaa yeroosi Firaankiliin D. Rosevelt qoqqodiinsa sanyii bakka qaccarrii hojiitti jiru hambisuuf jecha murtii akka seeraa waan akkasii jajjabeessu haquu hamma fudhachuutti gahee.Kun kun waan abdii ummatoota gurracha biratti horeef gara waashiingitanittii duuluun hirriri nagaa bahamuuf yaadame nii hafe.Dhuma bara 1944 gurrachotnii Ameerikaa kitila lamatti hiiqan raayya ittiisa biyyatti keessatti miindeffamanii turani.Haqamuun heera biyyatti yeroosii hamma tokko fooyya’iinsa fidus mo’uumsa daangaa qabu waan argamsiise fakkaatuus abdiin isaaniif kenname garuu bara 1946 darbee jiraachuu hin dandeenye.
Waraanni addunyaa lammaffaan erga goolabamee as qoodiinsi sanyii gurrachota irratti raawwatamu utuu hin dhaabbatin itti fufe.Gareen hiriira gara waashiingitan wagga waggaan wal arguun dhimma gurrachotaa irratti waliin mari’achuu itti fufanii turan. Falmitootnii mirga dhala namaa bara 1960’ta keessa wal arguun utuma irratti mari’atanii hiiriira nagaa gara waashiingitan lammaffa wamuuf walii galtee irra gahani.Hiriirri nagaa lammafaan kunis kan qophaa’e dura bu’umma A. Filiip Raandolfii fi gargaaraa isaa yeroo dheeraa kan ture Bayard rustiiniin enna ta’u namootni 100,000 irratti nii hirmaatu jechuun yaadamee ture.Pirezidaantiin yeroosii Joon F. Kenediin akkuma Roosevelt abdii xiqqoo kennuun hiriira kana hambisiisuuf yaaluus geggesitoota gurrachaa yeroo sanii amansiisuun salphaa hin turre.Joohn leewis namni jedhamu John F. keenedii irratti haasawaa taasiisuuf mormii kakkaasuu taasisuuf yaadamee kan ture maqaa gaarii hiriirichaa eeguuf jecha akka keessa hambisu taasisani.

Hiriira kanaaniis milkaa’inni boonsaan kan eegamee olii nii argame.Namootni hiriira kana irratti hirmaatanis 200,000 ol turani.Ameerikaan guyyaa gammachuu haasawaa gurguddotaa , sirbaafi qopheelee bashanansiisoon faayame dabarsite.Haasawaan Dr. Maartin Luter kingiin taasifames sadarkaa olaana sochiin mirga namoomaaf taasifame irra gahe oggum jechisiise.

Akkuma isa jalqabaa hiriirri inni kuniis boqonaafi gaafii deebii argateen waggottan itti aanan darban.Kanas ta’u sanas hirrirri nagaa lameenuu abdii,amantaa adeemsa sirna diimookiraasifi amantaa gurrachootnii waliin jireenya warra adii waliinii irratti walqixxumaan akka hirmaachuu danda’an beeksisu fidee dhufe.
Egaa Mataa dhukkubiin keessan akka seenaa Ameerikaa hin taane utuun beekuun barruu kana hiikee isiniif dhiheesse.Garuu seenaa kana keessa tokkumaan humna akka ta’e nii barana.Abbaan mirgaas abbaa dhugaa akka ta’ee nii agarra.Yeroon fuula keenya dura jiru tokkumaa yoo qabaanne yeroo itti milkiin gallu akka ta’e raaguuf dirqamaa qaalluu ta’uun qaba hin se’u. Mo’ichi kan #Oromoprotest haa ta’uun hawwii kiyya yeroo hundaadha.

BILIISOOMAA BULA!
TAMASGEEN AXINAAFU
SHAAMBOO IRRA

Yaada Keessan kan toora FB kanaa gadirratti kennaa