XALAYAA/ JAALALAA/Waamichakoo alanaatiif-ABDII GUUTTATAA DILGAASAATIIN

Xalayaa Jaalalaa-Waamichakoo alanaaf!

Hawwii akkam nagaadhaa?Ani fayyaadha.Nageenyikoo jaalalaa gaara yaabee bu’e,galaana qaxxaamuree,qilleensarra balali’ee si haa dhaqqabu. Guyyaaf bara gammachuu bara biyyoo waliin daakaa turre, bara dhoqqees waliin laaqnee guddanne sanan yaadee yaadni naan caba. Bara tiiyaatira abbaa manaaf haadha manaa taanee,daboo kadhannee ijoollee qochiifachaa turre,bara ijoollummaa. Nii yaadattaa?baras utuu dagannee wal hin dagannu,wal malee nama quba hin qabnu,feenu wal gangalchaa ,wal cicciniinaa,takkas hanga hidhiin keenya lameen waan maqxe himtutti wal dhunganna.

Ajab barri sun utuu har’a ta’ee?Guyyichis anumaaf sii jedhee maal ta’a yoo duuba deebi’ee?. Hawwii,elaa erga gaafa baateeti ijjikoo ol deebi’ee shamarra biraa hordofaa hin jiru.Feedhiin qaamakootis gaafa baatee qabe waan na keessatti gudunfamedha.Yoon taa’u qaamonnikee hundi na dura daaddisu,haalli uffannaakee, urgaan uffatakee,dhahaan shurrubbaakee,xuuxxoon hidhiikee addatti na dura dhaabbata,koo hidhiin erga ati irraa fagaattee waan sooroma (xoorrataa) ba’e fakkaata,hidhiin hormaa akka hidhiikee natti mi’aawuu hin danda’u sammuukootu akkasiin of na amansiise,gaafa galtuufan sii kaahee jira,atoo?bareeddinnikee durii sun adaraa akkasumaan sirra jiramoo?gammoojjiin biyya hambaa kun bifakee balleessiteettii?an miidhaginakee miti ijaan si arguufan gaggabaa jira,guyyaa ati naa dhuftu,guyyaa turtii waggaa 40 dura waliin turre sana wal
yaadachiifnaafan si eegaa jira,jabduuko ati gara kuteettiidha obsitee kaayyookeef akka manaa baatetti itti cichitee jirta,jijjiiramamaatiikee waan hawwituu hojiin nuffisiisaan sitti dhufullee damdamachaa jirta,kanatu akkan hamma ati dhuftutti hin fuuneef na qabee,na sakaalee jiraam,”ani Hawwii qaba Hawwiinkoo naa galti
gaafasheen galtu malee isheen ala mana biraa ijaarrachuu hin fedhu,aniif isheen kennaa waaqayyoo waliif nu kennedha hormatti baruuf dhagaa (Tulluu Koomtooo) Naqee sochoosi jechuu walin tokko” jedheen harmeef abbeekoo takaroo qabaa jira har’a utuu dhufakee eegnuuabbaakoo dhiisii anuu dulloomeera.

Garuu,Hawwii mucaa Yuunibarsiitii Adaamaarraa bahee abidda bosona baalee dhaamsuu dhaqee abiddi qabatee gube nii yaadattaa?moo nii dagattee?Shuumaa mucaa achumatti hiriyaansaa Abiddi gubee jennaan maraatee har’a Gidda keessatti xinnaaf guddaan”Baalee” jedhee itti qoosu,kan baalaaf raabi muka kolfaa godhate sanahoo?Innii utuu ati galtee aniif ati cidha guddaa akka addunyaatti gurra namaa hawwatu,kan gugsii fardaa,konkolaataa,dhiichisa Foollee,faccee dabballee tiin faayamee cidha addaa jedhamuun UNESCO irratti galmaahu galtee waliin gaggeeffannee nii fayyaam,inni raata’es nii dammaqa,inni du’es nii ka’a,inni maraate maraatummaan isaa fayyaan hammachiifama.Hundaafuu guyyaan ati galtu ati na dhoksitee narraan bahuuf jettaa egaa durseen of qopheessa,waan Mankaahaaf,waan cidha ittiin gaggeessinu hojjechuun dirqama,farsoo Amaamotaa buquriirraa Gaanii(kan supheerraa tolfamu farsoo buquriin itti naqamudha) hedduutti akka naqaniif amumaa kaaseen harmeekootti hima.

Cidha keenyaaf Gaanii hedduu harmeen tolchaa jirti namoota Farsoo hin feeneef keessumoota ollaaf Cuggee(akkuma gaanii taatee tiqqooshee kan Okkootee bishaanirrajirtu)qopheessiteetti. waamicha waammachuun eegala.Waaggaa hanga kana gumaatan hormaaf laachaa ture sana naa deebi’uuf ga’eera.Akka amaamotakoo irraa hin hafneen jedha. Hawwii atis gamakeetiin cidha guddaa taasifachuun hawwiikoo guddaa waan ta’eef waan sirrraa eegamu raawwadhu.An si hin ajaju ati nama ogummaa jabaa qabdudha,beekumsa sammuu badhaadhe baattee jirta.Kanaaf mee guyyaa gammachuu keenyaa guyyaa kikiksaa,Qasaatii,Kolfaa sanaaf waan oolu atis dalagi.

Naagaatti
Ijji nagaa wal nu haa argu
Hiriyaakee Suutumaa dha Oromiyaarraa
Jaalallee dirqiin jiruu addaan nu tamsaase Hawwii Dhabbasaatiif
bakka jirtutti
…..Abdii Guuttataa Dilgaasaa tiin

Yaada Keessan kan toora FB kanaa gadirratti kennaa