HARKA ISHEE ITTIN HIN KUTTU? -Sabaan-Boon Firrisaa ‘tiin

HARKA ISHEE ITTIN HIN KUTTU

13516399_1735516916701552_897660596262559477_n

Heerri Mootummaa Naannoo Oromiyaa keeyyata shan (5) jalatti akka ibsutti; ‘Afaan Oromoo afaan hojii mootummaa naannichaa ta’a. Kan barreefamus qubee Laatiniidhaani’. jedha. Roga seeraan yommuu ilallu, mootummaan naannoo Oromiyaa heera ofii tume yommuu hojiitti hiiku akkaataa suura beksisa armaangadiitti maxxanfame kanarratti cabsee waan jiruuf, qaamni hojii raawwachiiftuu beeksisa kana baase seeratti dhiyaachuun dirqama. Kun dhimma iyyata eeggatu miti. Yookaan hiriira nagaa rasaasaan marfames hin gaafatu. Qaamni seeraa fi heera cabse (qabiyyeen seerichaa fi heerichaa waan fedhe yoo ta’eyyuu) gara seeraatti dhiyaatee adabbii madaalawaa argachuun aadaa seeraati.

Maalif itti dhiifte maaf ijaan ilaaltu
Maalif na naaffiftu maaf ana doomsitu
Qubee dhiiga meeqaan dhufee as nu gahe
Lafee gootaa meeqaan ijaarame as bahe
Akkamitti ilaaltu maaf addaan kukkutuu?
Dhaabatte kolfitaa harka ishee irraa hin kuttu

Hayyuu meeqatu jiraa kan irratti kufe
Osoo isa hin yaadatin alagaan nuti quufe
Oonisimos nasib abbaa gammachisii
Jechootanni hikee gurraan dhageesisi
Aster gannoo ogummaashe itti himii
Seenaa hin xurreessini sirnaan itti dhaami
Sheek bakirii saphaloo kan qube ille uume
Maaf isa hin yaadanne hayyummaa isaame
Yoo oromoo taate irraa dhalachuu kee ni haalta moo akkami
Mee nati odeessii ifaan natti himi
Maalif of wallaaltu maalif of dagattu
Waan barreessaa jirtu sirnaan hin hubattu?

“K dirijituu ke mimilisuu jechuu haa dhiftu
Yoo diddee boosachofte harka ishe irraa hin kuttu??

cirii irraa gati waraabessi haa nyaatu
Odeessituu garmaamsitu nama miitu
Seenaati hejjette gad-nama ilaaltu
Harka qofaa miti yoo lubbunuu baatu
Garaan nama hin nahu itti himnan kan haaltu
Yoo itti himnaan didde qileeti haa galtu
Seenaati hin hejjetin deemi yaa dhamaatu
Harki kee haa citu biyyeen sii yaa nyaatu
Bakka biyyee geenyaan badhaate kaa atu
Karaa irratti kufi sareen si haa nyaattu
Jiraa nyaatamteetta of beeki yaa raatu

Koo doomsitee kaan ol kaafte
Fira koo jette oggaa na waamte
Maal jedheen ‘Ooooo jedhe owwaadha
Akkamittan waamicha kee dhaggeeffadha
Waan ittin na waamtu qubeele isaa cirte fixxe
Osoon naa barreessi jedhe addaan kuttee qixxee
Garuu garaa koo tiruukoo naan jettaa
Akka waan na jabeessituu natti dhudhuftaa
Garuu na balleessuuf akka ta’e naa galeeraa
Waan dhufteefis sirrittille hubadheeraa
Qubee balleessiif si ajajjanii
Kan isaani ol kaasuuf meeqa kafalanii
Maal sin jedhan gooftoliin oggaa siti himani
Dacheedhuma irra jiraachun kuni gaha sin jedhani
Moo 800A goote jennaan dhaamsa siif dhaamani
Mee gurra nu buusi gatii qubee sanii
Nuti isiin hin dhiifnu isin barsiisuufi
Yoo isin jallattan harka isin cirraafii

Mana nyaata taakleef gabree
Jettee barreessudhaaf qubee ciccirtaare
Isaan biyya hatuuf oromummaa falmuuf
Moo sobanii oromoo gowwoomsuuf
Lakki kun hin taatu achi nurraa dheessaa
Yoo diddan qabeetaan bowwaa isin geessaa
Qorannoon gaggeessa abbaa irraa kaase
Natti haa himu maqaa lammeese sadeesse
Tokkoof lama caala hin beeku maqaa warra isaayyu
Bakka biraa dhufnaan qubee maaf baraayyuu
Harka isaa dhahaa ittumaa haa kunnu
Waa’ee qubee kanaa sirritti haa barannu

Hagos oggaa dhufee qee’ee kan kee digu
Ilaali mee dafi akka kanchiin jigu
Nan barreessa jedhe nu kukkute akka jirbi
Amma ol utaallee dhifnaan akka jabbii
Situ dhisee natu dhisee booda ta’i gaabbi
Seenaa foffokkataaf mana ijaarree
Seenaa gaggaarii isa waliin turre
Achi ganne tarkaanfanne akka ijoolle
Of irraanfannaan kun tasumaa nun malle
Mee itti ilaalaa waan ollaan nu godhaa jiru ammalle
Midhamneerraa saamamneerra dabsamneeraa garmale
Akkam taane jiraannare ijoolle
Akeekkachisa isa dhumaa “hoo fudhadhu
Yoo oromoo taate beeka irraa baradhu
Qubee lafaa ol ka’u irraa qayyabadhu
Ofii barii ilmaan kee barsiifadhu
Sammuu amariffa durin guutame
Isa kanaan haaromfadhu
Yoo hagos,waldu,gaberstadiq sillaase
Yoo taate
Orma irraa yoo nuti as baate
Deemi dhabami as irraa nuuf hin taatu
Yoo diddan harka keessan kunna beektu
Qubee booxxaataniiif oromoo of hin gootu
Afaan oromoo dubbattef oromoos hin taatu
Oromummaan dhigaani hin dhama’in raatuu!!


13495068_1083457831749032_5907357769263292512_nMootummaan Naannoo Oromiyaa afaan hojii naannichaa kan ta’e Afaan Oromoo naannicha keessatti hojiitti hiikuu yoo dadhabe gadi bahee nan dadhabe jedhee uummataaf beeksisuu qaba. Waajiroonni mootummaa naannichaa fi dhaabbileen dhuunfaa hundi, manneen waarshaa, manni suuqii/daldalaa, hoteelonni, manni shayii, manni sirbaa, tajaajilli amantaa, ijaarsi qamoo, tajaajilli geejibaa/konkolaataa, dhaabbileen eeyyama mootummaa naannichaa irraa argatan hunduu afaan hojii naannichaa, Afaan Oromootti fayyadamuun dirqama isaaniiti. Seeraa ala afaan biraa fayyadamuun, itti yaadanii hawaasni naannoo sanaa akka hin fayyadamne gochuun heeraanis seeraanis walnama gaafachiisa. Dhaabbileen Oromiyaa keessatti hojii misoomaa hojjetan hundi Afaan Oromoon misooma isaanii raawwachuu qabu, ta’uu baannaan seeratti waldhiyeessuun hin oolu yeroo dhiyoo keessatti. Dhaabbileen Oromiyaa keessatti afaan biraa fayyadaman uummata naannichaa miidhuun, warra afaan biraa dubbatan naannoo biraa irraa fidanii fayyadamaa taasisuun yakka hamaa hawaasarratti raawwataa waan jiraniif, seeraan gaafachuun hin oolu.

Sabaan-Boon Firrisaa

Yaada Keessan kan toora FB kanaa gadirratti kennaa