GOCHI WAYYAANEE UUMMATA OROMOO KALLATTII HEDDUUN MIIDHEERA-(Saphaloo Kadiir irraa)

Hoggu If Ijaaruun Dhaaba Qabsoo teenyaa, Bulchiisa Gaarii Sobaa Ijaaruun Wayyaane Ummata Oromo Hifachiifte.

(Saphaloo Kadiir irraa)

 

Suudanitti, Liibiyatti, Masritti, Zaambiyatti, Ugaandatti, Sa’uditti, Yamanitti, Soomaliyaaf Jibuutitti, gammoojjii keessatti, garba irratti, biyya keessatti…. asitti achitti dargaggoon Oromoo dhuman, du’an, manca’an…. Garuu hanga yoom? Hanga yoom dhumaatii dargaggoota Oromoo qofa himaa jiraanna? Minilik oromoo fixe, Haylasillaaseen oromoo fixe, Dargiin Oromoo fixe, wayyaanee oromo fixxe. Nuti dandenyee nama fixuu dadhabnuus dumaatiin ilmaan Oromo tun yoom xumuramti? Hanga mootummaan nama nyaataan kun aangoo irraa hin fonqolletti, hanga dhaabni siyaasaa Oromoos qabsoo hadhooytuu godhuuf hidhatee hanga hin kaanetti dargaggoonni keenya dhumaatii hamtuun amma biyya keessattiis, biyya biraattiis isaan mudachaa jirtuu kun dabalamaa malee hir’achaa hin deemu.

Mootummaa kana aangoo irraa fonqolchuuf dadaan, kadhaadhaan, tolaan osoo hin taane afaan qawwee qofa. Qawween fonqolchuuf immoo dhaaba afaan qofaan waggaa dheeraa if ijaaruu, bara dheeraa qophaa’uu malee hin qabsooyne osoo hin tahin dhaaba qabsoo jabaa qabsoon if ijaaraa deemu, onnatee ka’uuf dirqama sabaa fudhatee galmaan gahuuf cichu yoo qabaatanii dha. Dhaabni qabsoo oromoo immoo dargaggoota kanneen kan bakkayyumatti akka baala mukaa gatii malee harca’aa jiran kana irratti hojjatee gara qabsootti naquu hin dandeenye. Dhaabni tokko osoo dargaggoota biyyarraa harca’u kana qabsotti galchuu hin dandeenye if ijaaruu hin danda’u. Yoo if hin ijaarre immoo qabsaa’uun kijiba.

Dhaabni qabsoo Oromootiis yoo kan afaanuma qofaan qabsaa’uu kan itti fufu tahee, mootummaan wayyaaneetiis kaan ajjeessaa, kaan biyyarraa arihaa, kan ari’ame immoo karaa irratti du’aa yoo haaluma kanaan kan itti deemu tahe dargaggoonni kaan ajjeessanii kaan biyyaa ari’amuun, kan ari’amees du’a gatii hin qabne dhumuun kuniis itti fufa. Haala kanaan deemnaan immoo boodarra oromoon osoo hin bilisoomin ardii tanarraa dhabamuun shakkisiisaa jira. Dhaabni qabsoo Oromoo osoo dargaggoonni biyyarraa hin fagaanne walitti qabee gara qabsoo naquu qaba. Yoo san hin taane immoo maqaa qabsoo himachuun qaaniidha.

Ummanni keenya amma taatu wanni isaan hifachiise yoo jiraate, hogguu if ijaaraa, qabsoof qophaa’aa jiraachuu dhaaba qabsoo Oromootiifi waggaa 25 guutuu bulchiinsa gaarii ijaaruuf karoorfachuu, jijjiirama fiduuf qophaa’uu mootummaa wayyaaneeti. Mootummaan wayyaanee duriis tooftaan biraa tan itti ummata Oromoo waliin fixu Eertiraa waliin lola banu dha. Eertiraan ABO fayyadamtee, wayyaaneen immoo ilmaan Tigray ‘Investara’ gootee ilmaan Oromoo waraanatti waraanatti galchitee Tigrefi Shaabiyaan wal jiddutti numa waliin nu fixan. Arraas akkasiif deman fakkaatu. Ilmaan Oromoo garuu kana booda biyya isaanii Oromiyaa qofaaf du’uu qaban malee kutii lafa Tigreefi Shaabiyaa carrankaa qummuuxxoo hin biqilchineef wal galaafachuu hin qaban.

Saphaloo | Abdulbasit

Yaada Keessan kan toora FB kanaa gadirratti kennaa