DHUKKUBA TOONSILII-Dr. Gurmeessaa Inkoosaa’tiin.

Dhukkuba Toonsilii (Tonsillitis)

13217338_1302166276477874_2390901740810792268_oToonsiliin qaama keenyaa keessaa waan akka gumaa foonii ulaa qoonqoo keenyaa keessatti argamu yoo ta’u, xuraawaa fi jarmoonni garaa garaa akka gara ujummoo qilleensaa keenyaatti hin seenne kan calaalee qabee (trap) godhee hambisuuf gargaarudha. Itti dabalees farra jarmootaa illee oomishuun kan jarmoota nurraa lolu keessaa toonsiliin isa tokko. Yeroo tokko tokko garuu osuma loluu harka kenna, ofumasaatii iyyuu infekshiniin isa qabata. Yeroo kana kan dhukkuba toonsilii ( tonsillitis) jedhamu.

Dhukkubni toonsilii (tonsillitis) jedhamu kun kan nama qabu micro-orgaanizimoota xixiqqoo keessattuu baakteriyaa fi vaayirasii irraa yoo ta’u dhukkuba kana namatti fiduudhaan baakteriyaan sadarkaa tokkoffaa irratti argamu baakteeriyoota streptococcus jedhaman dha. Dhukkubni toonsilii baayyinaan nama ga’eessa caalaatti daa’imman kan hubudha.

Dhukkubni toonsilii yoo nama qabu mallattoolee hedduu argisiisuu danda’a. kanneen keessaa: dhukkubbii qoonqoo (harsassee), mormi yoo tuqame dhukkubuu, yoo afaan bananii ilaalan harsasseen garmalee diimachuu, mataa dhukkubsuu, dhagna gubuu, nyaata jibbisiisuu, gurra dhukkubsuu, foolii afanii balleessuu, xannacha hiitessuu fi kkf. Hubachiisa: daa’imman irratti mallattoowwan kana hundaa eeguu hin qabnu, balaqqamsiisuu fi garaa dhukkubsuu qofaan of ibsuu danda,a waan taheef.

Tonsil1Yaala isaa ilaalchisee sababa ka’umsa toonsilis sana irraatti hundaa’uudhaan qoricha barbaachisuu dhiisuu ( fkn yoo vaayirasii qufaan namatti dhufe), qoricha liqimsamuun yaalamuu, haga tonsilii kutanii baasuutti kennamuu danda’a. Inni kun gahee ogeessa fayyaati. Hawaasni waalgochuu qabaa?

Dhukkubni kun garmalee waan daddarbuuf namni dhukkuba kanaan qabame haga mana yaalaa deemee fayyutti warra kaanitti qufa’uu, haxxiffachuu, osoo harka sirriitti hin dhiqatiin waliin qodaa garaagaraa irraa fayyadamuu dhiisuun miseensota maatii ka biraatti akka hin dabarre gargaara, keessumaa daa’imman. Qoricha mana yaalaa nuuf kenname guutummaatti fudhannee fixuu baannaan rakkoo biraa irra nu buusa. Kanaaf seeraan fudhannee fixuu qabna. Rakkoo toosilii irra darbee qaamota biraa akka onnee fi kale irra miidhaa waan geessisuuf gara mana yaalaa deemuun dirqama.

Dr. Gurmeessaa Hinkoosaa’tiin

Beekan Guluma Erena
Follow Me

Beekan Guluma Erena

Beekan is writer, editor, researcher and Afaan Oromoo Instructor at Harvard University.
He wrote more than 30 books in Afaan Oromoo and editing many more Oromo books, magazines and articles. Currently, he writes on his site (beekanguluma.org) and gibetube.com on current issues of Oromo people, culture, education and politics in Oromo.
Beekan Guluma Erena
Follow Me

Yaada Keessan kan toora FB kanaa gadirratti kennaa