HAADHAAFI ILMAAN-sagalee mararfannaaf dhaamsaa–Sabboontuu Aggaarootiin

Haadha fi ilmaan

Haadha: uu….wayyoo….aa…aa…

3031804499_a188beacd1_z
Ilmaan: Maal taate hrmee teenya? Maal dhabde? Maaltu sitti hir’ateet akkanatti iyyitee boocha?
Haadha: Ilmaan koo kan na boochisee qabaachuu kooti
Ilmaan: Harmee teenya! Qabaachuun nama boochisaa?
Haadha: Eeyyee.Osoon waa dhabee maxxantuun natti hortee gidiraan na hin mankaraarsitu ture.
Ilmaan: Maal jechuu keeti harmee teenya?
Haadha: Ilmaan koo har’aayyuu iccitiin kun siniif hin galle jechuudhaa?
• Harmi koo aannan ba’a……………….….kanaaf silmiin natti horuu
• Aannan koo albuuda …….……………… qorichaaf na keessaa coruu
• Dirrii koo foon qaba………………………Hunduu cuffatee kan na qoqoruuf
• Gadaameessi koo ballaa………………….Ganda kan naasisuu
• Garaan koo lallaafaa………………………Hundumaaf kan nahuu
• Onneen koo jaalala……………………….Jabaachuu hin danda’uu

13162281_2044707595753913_2075243516_n
 Na nyaachaa na dhugaa dhala koo dararuu
 Ilmaan waraabeessaa kan hin qabnee naasuu
 Kanaaf na boochisa ilmaan koo maal godhu?
Ilmaan: Harmee teenya! Akka ati kana mara qabdu akkamitti beekanii sitti duulanii?
Haadha: Yaa ilmaan koo bofti qaama guutuun arga;
Eessa koo dhokataa warqee narraa ifaa……………..Kanuma arganii natti as galankaa
• Bishaan koo galaana kan hawwatu nama…………………Dirreensaanii dhagaa hin qabanii copha
• Oddoon koo guutudha Kuduuraafi muduraan………Qe’eensaanii ona hin qabu biqilaa
• Midhaani fi bunaan, Kannisa fi dammaan…………. Laftisaanii garuu adaamii duwwaadha
• Beellada fi bineensa, sugaa fi gaaddisa……………. Aragnii hin beekan golli isaanii gogaa
 Guyyaa tokko dhufee keessummummaa galee
 Mormasaa dheeressee ijaasaa hammeessee
 Hixaatee millatee anuma gaafatee
 Oddoo kiyya galee kana dhandhamtee
 Afaan mi’eeffatee garaa ballifatee
 Na biratti hafee mormaa gad-qabatee

Imaan: Harmee! erga nyaachistee, obaastee, bulchitee, boqachiistee ofirraa hin geessitu turtee?
Haadha:

a-homestead-of-the-arsi-oromo-people-west-of-aje-the-old-pot-placed-b2eppf
• Diiganni natti himanii rakkina isaanii
• Nutis yaa duroomnu nu hirphi jedhanii
• Ilmaan koo beektota malaan qabatanii
• Seerota qajeeloo fi dabaa tumsiisanii
• Akka nu fayyaduu nutti fakkeessanii
• Gaariin haguuganii daba nu kaa’anii
• Ilmaan koos baayyachuun afaan wal dhabanii
• Walakkaa isaanii malaan booji’anii
• Amantaa fi gandaan addaan fageessanii
• Na keessatti horanii anaan dhuunfatani
• Hanga har’aatitti narratti jaaranii
• Nan bade ilmaan koo ayii ayii…..
Ilmaan: Harmee! dhiisikaa maaliif akkas boocha? Durumaa gara-laafettiidha har’a maal taatee?
Haadha: Wantoota hin dagatamnetu garaa koo na gubee,hirriba na lagsiise yaa ilmaan koo!
• Abbaan horii anaa………………………Kan sooratu ganda
• Ilmaan kiyya daaraa…………………….Kan diinaa uffisaa
• Dhala koo ajjeesaa……………………..Halagaa kunuunsaa
• Ana gaaraa baasaa ulfa ji’a 7…………..Kan ofii guddisuu nutiin dhala dhorgaa
• Kan koo loon eegsisaa…………………Kan ofii barsiisaa
• Qacalee koo caaraa……………………..Doomaansaa daree lakkaayaa
• Ilma koo doktora……………………….Waliin dorgomsiisan isa diploomaan
• Garuu koo waardiyaa…………………..Isaan biyya bulchaa

32723-mobilephoto2528192529
o Maalifan hin aaru na kutanii morma
o Osoon hin dadhabin sooruu ilmaan kiyya
o Injineerri kiyya dhagaacha falaxa
o Kan taa’ee ajajuu hin barannee takkaa
o Natti haguuganii wandaboo gabrummaa
o Kanatu na kaasee sinis ka’aa iyyaa!!!
Ilmaan: Harmee teenya! nu jalaa hubamtee takka boqadhu, nyaatas nyaadhu, sireerra ba’ii hiirriiba argadhu.
Haadha: Ilmaan koo kana maraayyuu hin raawwadhu, Hangaan dhugaa argutti!
Ilmaan: Harmee! maaltu sitti dhagaymeetti amma battala kanatti?Kun tureraa mitii?
Haadha: Ofii kanneen kanaa gadii kana yaaddanni, xinxaaltanii beektuu isin?
Goojjo taatus illee nuti mana jirra…………………. Hayyuun hidhaa jira
• Yaratus gaaromus an sireerran rafa………………..Maa’ikelaawwitti biyyoorra kan ciisan
• Waaroo kiyya seenee baqadhee qorrarraa………….Gootni anaaf jedhee gubata bosonaa
• Faca’ee diriiree eenyutu na dhiiba?………………………Qaallittiti garuu dhaabinuu rakkina
• Dhihee naaf bari’aa dukkanaa fi ifaan..……………Halkanis guyyaanis dukkana manni hidhaa
• Ciree kiyya nyaadhee laaqana eeggadha…………… Isa mana hidhaa magaan garaa nyaata
• Akkamiin sammuun koo boqonnaa argataa?………Jaboon anaaf jedheet yaadda’ee dhiphataa

OROMOGIRLS
o Kanatu na dhowwee nyaata fi hirriba
o Dammaqi dhala koo hanga yoomii mugdaa?
o Obbolaa kee dhabdee kophaa hafuuf jirtaa
o Fiigi hin ciisinii ta’iifi gaachanaa
o Ka’aa wal kakaasaa maraadha jarana
o Akkamittiin gadheen qe’eedhaa nu baasa?
Ilmaan: uuu……nutis yaa iyyinuu ka’aa ka’aa ka’aaa …ariifadhaa!
Haadha: Ilmaan koo na dhaga’aa…..Jarjaraan re’ee hin horu!
• Deemsa sirreeffadhaa ejjennoo cimfadhaa…………..Hin burjaaja’inaa diina qaanfachiisaa
• Yeroo tarkaanfattan dhidhima eeggadhaa.………Diinan kan qophaa’aan karaarra daanuudhaa
• Harka wal qabaadhaa hirree wal godhadhaa………Of gidduu hin baasinaa qileensicha hamaa
• Wallaalaa gorfadhaa dogoggoraa dhaabaa………..wal hin tuffatinaa diinni ni gammadaa
• Walitti hin aarinaa suuta wal gorfadhaa…………..Jaalala qabaadhaa orma garaa gubaa
• Abdi hin muratinaa yoo kuftanis ka’aa……………Halagaa keessaniif boqonnaa hin laatinaa
• Ogeessa gaafadhaa deemsa milkaa’inaa………….Akka hin goyyomne ammas of eeggeadhaa

Ilmaan koo adaraa…

165766084
Walirratti du’aa waliif baasaa gumaa
Isa warra du’ee hin nyaatinaa didaa
Firumaa hin qabnuu hin feenu kan diinaa
Dhiiga dhiigan baasaa mirga nuuf deebisaa
Sidaa wareeggamaa dhaalotaf dabarsaa
Akka hin deebineef gabrummaan lammaffaa
Seena hin dagatamne kaayadhaati darbaa!

Haadha: Egaa ilmaan koo humni keessan humna galaanaa yaa ta’u, diinarra aanaa galaa!
Ilmaan: Imaanaa kee hin gatnu harmee!

11cf8455ed70d9a338adb06704e67202

Sabboontuu Aggaarootiin

Beekan Guluma Erena
Follow Me

Beekan Guluma Erena

Beekan is writer, editor, researcher and Afaan Oromoo Instructor at Harvard University.
He wrote more than 30 books in Afaan Oromoo and editing many more Oromo books, magazines and articles. Currently, he writes on his site (beekanguluma.org) and gibetube.com on current issues of Oromo people, culture, education and politics in Oromo.
Beekan Guluma Erena
Follow Me

Yaada Keessan kan toora FB kanaa gadirratti kennaa