U T U U W A L DH A G E E NY E E !?

U T U U W A L DH A G E E NY E E !?

nelson-mandela-quote-as-a-leader-i-have-always-endeavored-to-listen-to-what

Xinnaanis guddaanis wallaalaanis beekaan
Dabaree eeggatee waliif tole jennaan,

Maaltu galma hingeenye maaltu hafa karaatti?
Qaroof oladeemaan maaf caba hanga ammaatti

Silaa maaliif namuu dararama boo’ee
Yoona hinmariyatuu dhibeesaaf gadi taa’ee?

Xinnaan guddaa faana maaliif morki seenti
Maaliif dararsitii dhiigas dhangalaastii?

Silaa maaliif barataan ba’ee karaatti hafaa?
Maaf haamileen bu’ee jilbis isa laafaa?

Maaliif namni marri boo’a imimmaan buusee
Maaf qarxamsee nyaata waraabessi yuusee

Utuu uummanni Oromoo gaarii waliif yaadee?
Wal i’iyyaafatee kan bades barbaadee…

Furmaatatu dhufee imimmaantu haqama
Gaaffii deebii dhabeef falatu laatamaa

Utuu ejjennoodhaan garaan tokko ta’ee
Namnis wal utubee hammuma danda’e

Misoomni afaaniin lallabamu marti
Dhugaaf qabatamaan argama lafatti

Utuu dhugaa dhumaan namni waldhagahee
Garaagarummaa ilaalchaa marayyuu danda’ee

Lagaaf amantiidhaan walqoqqooduun hafee
Oromoon Oromoof utuu garaa laafee

Ati ilma Shawaati ati ammoo Wallaggaa
Daangaan walqoqqoodee waljibbee ijaan argaa

Situ ilma Arsiiti atimmoo Kamisee
Lakkii ati Jimmaa kanaafan callisee

Atimmoo Booranaa Gujii keessaa dhuftee
Ati ilma Leeqaatii kanaaf nuugamsiiftee

michael-bennett-i-think-one-of-the-things-that-we-are-facing-right

Ati warra Maccaa nutimmoo tuulamaa
Ati warra Ittuuti warra Caffee gamaa

Atimmoo kuttaayee yookaan warra sooddoo
Warra Gibee gadii sanyii warra laaftoo

Ati sanyii gootaati isinimmoo lugnaa
Boolla tokko keessaa akkamittiin dhugnaa?

Akkasiin halagaan karaa argattee seentee
Ilmaan Oromiyaa qarxam gootee nyaattee

Gargar saaqxee seentee ilmoof haadha gidduu
Caamsaa gu’a hoongeen yeroosheen daguugduu

Isatu balleessee ana miti lakkii
Isheetu balleesseem lakkii ishuma shakkii

Waan jedhamu kuni hundumti utuu hafee
Cabaaf duuti keenya silaa yoona hafe

Kee malee koo hinta’uun baroota dheeresse
Haqniif dhugaa dhabuun nunyaate qarxamsee

Maal kana qofaadhaa? Eela baay’ee qabnaa
Ati Musiliimaa atimmoo Kiristaanaa

Ati Waaqeffataadhaa warra durii sanaa
Maaliif nubarsiiftaa waa’ee irreeffannaa?

Kunoo akkasittiin jamaan walqoqqoodee
Hangafummaa balfee deemaa jira booddee

Abbaafi abaabilee jaarsaaf akaakayyuun
Falmii amantaatiin kee malee koo hinwayyuun

Atimmoo hinbeektuu waaquma kanayyuu
Warri naannoo keessanii callisanii iyyuu

true-friend

Amantii guyyaa keessaa kan reefuu as seenee
Yeroo baay’ee gubne kanaaf sana jennee

Amantichi sunuu waldhaga’uu didee
Eela baay’ee baata walnyaatee walhiddee

Kanatu dhimma Oromoo oolchee karaa bulchee
Sumi’iif daannoo diinaa nurratti biqilchee

Maal kana qofaree lagaan walqoqqoodee
Gargar babbaqata jibbaan waliin oodee

Manni amantii silaa waan hundumaaf falaa
Garuu, rakkoon achi keessaa isa bakkee caalaa

Garaan yoo boba’e ilkaan qofti addaatee
Maal gatii qabaree kanatoo nunyaatee

Dhaabaan walqoqqoodee maqaa haaraas uumee
Ati OPDO dha duuba sanaa hindhufnee!

Situ halagaatti dabarsee nukennee
Ilmaan baay’ee horres sababakeen dhabnee

Situ diina jala fiigee yeroo hundaa
Nukeessatti cabse ilkaan warra budaa

Ati maxxanneedhaa dandeessee hindhaabbannee
TPLF caalaayyuu nutoo sidadhabne

Jennee utuu guungumnuu jamaan walirratti
Qaroomaaf guddinaan addunyaan nugattii

Dhaaba Oromoof lolu adda bilisummaa
Inni diina sinqalaa jedhaa walitti himaa

Biyya ambaa taa’ee sinitti taphataa
Bosona keessa seenee taa’eetu dhaadataa

Chaartera dhiitee ba’ee qabsoo nagaa balfee
Waltajjii qabatee kolfa jabaa kolfee

Kanaafuu isin dhiisaa amala dhiphummaa
ABO’n as seennaan hunda keessantu dhumaa

Jedhamee mammaakamee Oromoo gidduutti
Gargar tamsaasaniim hammuma liphsuutti

Doorsifni baay’atee dhiibbaaf dararamni
Rasaasaan nuwaadaa du’aan nu haamanii

Maqaa balleessanii laaqiidhaan faalanii
Akka sanagaa fardaa okaa dura kaa’anii

Akkasfaa ittiin jedhu haamilees laaffisuu
Ofii gubbaa taa’uun dhagaarra raffisuu

Ati ABO dha ilaalchaan shakkamtaa
Waa’ee eenyummaa kaafnaan mana hidhaa galtaa

Ati shororkeessaadhaa badii kan dalagduu
Dhaaba keenya keessatti takka qooda hinqabduu

Jedhee tokko lamaan Oromoo qoqqoodee
Akka abbaa biyyaatti halagaan baroodee

Egaa….

Falli ta’uu qabus furmaanni atattamaa
Namni gama hundaan dhugaa walitti himaa

Yoo jabaatee hojjetee xiinxalee waan maraa
Imaanaas fudhatee waliif dhaamee adaraa

Gamaafi gamanaan walqoqqooddiin hafee
Yoo hunduu hojjete sabasaaf inaafee

Gaafas biiftuun ba’ee haroon danbali’a
Jigee warshaa ta’a dirreen mana hidhaa

Gaafa safuun aboof coraa iddoosaa qabatuu
Sabnis waliin ka’a biyyasaa hinlagatuu

Gaafas Oromiyaan ilmaansheetiin boontee
Injifannoon galti boojuu sassaabbattee

Yeros xinnaaf guddaan yaada walii tumsa
Bishaan bilisummaas duumessarraan huursaa

Elaaf elaameetu iddoo argatee taa’a
Beelaaf doofummaatu cabee gargar ba’a

Waldhaga’uun dhufnaan eebbi samii bu’a
Qarreef qeerroo sirba tasa hinargu du’a

Yandoon bokkaa bu’ee tuujubni hoomacha’ee
Boqu olqabatee deema kan namaa gadi ta’ee

Gaafa waldhageenye yaadaan waltumsina
Roorroo beelaaf diinaas ofirraa jigsina

Godaansiif baqattummaan hundumtuu dhaabatee
Hawwiinsaas guutama iddoos waliif laatee

Kan gamaaf gamanaas biyyatti dacha’aa
Oromoonis mo’ee abbaa biyyaa ta’aa

Garuu gaaffiin guddaan kan deebii barbaaduu
Namni waldhagahee waliifis hayaaduu

Kana ta’uu baannaan saneenkee sanumaa
Jarri sitti hinbuttu fiixee Bilisummaa
////*****////*****////****///***////

Beekan Gulummaa Irranaa Mardaasaa

IMG_2776

Beekan Guluma Erena
Follow Me

Beekan Guluma Erena

Beekan is writer, editor, researcher and Afaan Oromoo Instructor at Harvard University.
He wrote more than 30 books in Afaan Oromoo and editing many more Oromo books, magazines and articles. Currently, he writes on his site (beekanguluma.org) and gibetube.com on current issues of Oromo people, culture, education and politics in Oromo.
Beekan Guluma Erena
Follow Me

Yaada Keessan kan toora FB kanaa gadirratti kennaa